Ўзбекистонда долларнинг расмий курси йил бошидан бери қандай ўзгармоқда?
Август якунида долларнинг расмий курси 11 801,23 сўмни ташкил этиб, йил бошидан бери 224,10 сўмга ёки 1,9 фоизга пасайди. Курс 10 февралда 12 320,34 сўм билан йиллик максимумга чиққан бўлса, 26 августда 11 778,52 сўмгача тушиб, сўнгги уч йилдаги энг паст даражани қайд этди.

2026 йилда ўзбек сўмининг АҚШ долларга нисбатан қадри юқориламоқда.
2026 йил бошида бир доллар 12 025,33 сўм ташкил қилаётган эди. Январь ойининг иккинчи ярмидан курс кўтарила бошлади ва 10 февралда 12 320,34 сўмга етди. Бу йил давомида қайд этилган энг юқори кўрсаткич бўлиб қолмоқда.
Кейинги ойларда доллар пасайиш йўналишига ўтди. Март охирида курс 12 210,71 сўмни, апрель охирида эса 11 974,79 сўмни ташкил этди.
Май ва июнь ойларида доллар яна қисман қимматлашди. Хусусан, 30 июнь куни курс 12 060,84 сўмга етди. Июль якунида эса бир доллар 12 006,39 сўмдан баҳоланди.
Асосий пасайиш август ойида кузатилди. 17 август куни доллар 11 857,35 сўмгача арзонлаб, 2023 йил августидан буён энг паст даражага тушди. Кейинги кунларда бу минимум яна бир неча бор янгиланди.
26 август куни расмий курс 11 778,52 сўмгача пасайди. Бу 2026 йил бошидан буён қайд этилган энг паст кўрсаткич, шунингдек, 2023 йил августидаги кескин девальвациядан кейинги минимум ҳисобланади.
Шу тариқа, йилнинг энг юқори ва энг паст курси ўртасидаги фарқ 541,82 сўмни ташкил этди. Доллар февралдаги чўққидан августдаги минимумгача 4,4 фоизга арзонлади.
Ой охирига келиб курс бироз тикланиб, 11 801,23 сўмда шаклланди. Шунга қарамай, августнинг ўзида доллар 205,16 сўмга ёки 1,7 фоизга арзонлади. Натижада йил бошидан август охиригача долларнинг пасайиши 224,10 сўм ёки 1,9 фоизга етди.
Иқтисодчи Миркомил Холбоев Gazeta.uz учун ёзган таҳлилида сўмнинг мустаҳкамланишини бир нечта омил билан изоҳлаган.
Биринчидан, 2026 йилнинг биринчи ярмида Ўзбекистоннинг умумий экспорти 9,2 фоизга камайганига қарамай, олтинсиз экспорт 30,7 фоизга ўсган. Яъни олтин экспорти қисқарган бўлса-да, бошқа товарларни сотишдан тушаётган валюта ҳажми кўпайган.
Иккинчидан, мамлакатга инвестициялар ва ташқи қарз ҳисобидан валюта кириб келиши давом этмоқда. Апрель ойида 1 млрд долларлик евробондлар чиқарилган, Ўзбекистон Миллий инвестиция жамғармаси орқали эса 600 млн доллардан ортиқ маблағ жалб қилинган. Биринчи чоракда ташқи қарз, депозит ва савдо кредитларини ҳам қамраб олувчи бошқа инвестицияларнинг соф оқими қарийб тўрт баробар ошиб, 1,3 млрд долларга етган.
Учинчидан, хориждан пул ўтказмалари биринчи ярим йилликда 13,4 фоизга ошиб, 9,3 млрд долларни ташкил этди. Бу ички бозорда хорижий валюта таклифининг кўпайишига ёрдам берган.
Бундан ташқари, биринчи чоракда жисмоний шахслар банкларга 6 млрд долларлик валюта сотган. Бу бир йил аввалгидан 1,5 баробар кўп. Эксперт фикрича, пул ўтказмаларининг ўсиши бундан анча паст бўлгани аҳолининг эски доллар жамғармаларини ҳам сўмга алмаштираётганини кўрсатиши мумкин.
Сўмни Марказий банкнинг қатъий пул-кредит сиёсати ҳам қўллаб-қувватламоқда. Июнь ойида 14 фоизлик асосий ставка билан йиллик инфляция ўртасидаги фарқ 7,6 фоиз пунктга етган. Бу сўмдаги жамғармаларнинг жозибадорлигини ошириб, хорижий валютага талабни чеклайди.
Айни пайтда курснинг кейинги йўналиши кафолатланган эмас. Пул ўтказмалари ўсишининг секинлашиши, олтин нархининг пасайиши ёки ташқи савдо дефицитининг кенгайиши долларга талабни яна ошириши мумкин.









