Марказий банк қимматли қоғозлар портфелини илк бор қисқартирди — ҳажм $1,1 млрдга камайди

Марказий банкнинг 7 августда янгиланган статистик маълумотларига кўра, қимматли қоғозлар портфели июнь охиридаги $2,86 млрддан июль якунида $1,76 млрдгача тушган. Шу тариқа, бир ой ичида портфель $1,1 млрдга қисқарган.

Айни пайтда нақд хорижий валюта ва депозитлар ҳажми аксинча кескин ошган. Уларнинг қиймати $4,58 млрддан $5,89 млрдгача етиб, бир ойда $1,3 млрд ёки 28,5 фоизга кўпайган. Натижада қимматли қоғозлардаги камайишнинг катта қисми захираларнинг бошқа ликвид активлари ўсиши билан қопланган.

Марказий банк статистикаси активлар қолдиғини кўрсатади, бироқ қимматли қоғозлар портфелидаги $1,1 млрдлик пасайиш айнан сотув, қоғозларнинг сўндирилиши, бозор қийматининг ўзгариши ёки ушбу омилларнинг биргаликдаги таъсири ҳисобига юз берганини алоҳида очиқламайди.

Шунга қарамай, портфелнинг қисқариши тарихий аҳамиятга эга. Марказий банк қимматли қоғозларга илк инвестицияларни 2024 йил май ойида амалга оширган. Ўша пайтда регулятор бу Ўзбекистон тарихида халқаро захираларни диверсификация қилиш мақсадида fixed-инcоме қимматли қоғозларга қилинган биринчи инвестиция эканини билдирган.

Дастлаб қимматли қоғозлар портфели атиги $35 млнни ташкил этган. Кейинги 25 ой давомида унинг ҳажми бирор марта камаймасдан ўсиб борди ва 2026 йил июнь якунида рекорд $2,86 млрдга етди. Яъни икки йилдан сал кўпроқ вақт ичида портфель қарийб 82 баравар катталашган.

Энг катта сакраш жорий йил май ойида кузатилган. Апрель охирида $1,55 млрд бўлган портфель бир ой ичида $2,85 млрдгача ошган. Бу $1,303 млрд ёки қарийб 84 фоизлик ўсиш дегани. Июнь ойида эса портфель яна $8,3 млн кўпайиб, тарихий максимумга чиққан.

Июлдаги қисқаришдан кейин қимматли қоғозларнинг Ўзбекистон расмий захираларидаги улуши ҳам сезиларли камайди. Июнь охирида улар жами захираларнинг қарийб 4,5 фоизини ташкил этган бўлса, июль якунида бу кўрсаткич 2,7 фоизгача тушди.

Бироқ қимматли қоғозлар портфелининг қисқаришига қарамай, Ўзбекистоннинг умумий расмий захиралари июль ойида ошган. Уларнинг қиймати $63,76 млрддан $64,35 млрдгача кўтарилиб, бир ойда қарийб $590 млн ёки 0,9 фоизга кўпайган.

Бунга нақд валюта ва депозитларнинг ўсиши билан бирга олтиннинг қиймати ошгани ҳам таъсир кўрсатган. Захиралардаги монетар олтиннинг қиймати $55,76 млрддан $56,12 млрдгача кўтарилган. Шу билан бирга, олтиннинг физик ҳажми 13,88 млн трой унциядан 13,85 млн унциягача бироз камайган.