Xitoy yana yetakchi: 2025 yilda Oʻzbekiston tashqi savdo aylanmasi $81 mlrddan oshdi
2025 yilda Oʻzbekiston tashqi savdo aylanmasi 81,2 mlrd AQSh dollarini tashkil etib, avvalgi yilga nisbatan 20,7 foizga oʻsdi. Savdo hajmining 21,2 foizi Xitoy hissasiga toʻgʻri kelgan. Jami davlatlar bilan eksport 33,8 mlrd dollarni, import esa 47,4 mlrd dollarni tashkil etdi.
2025 yil yanvar–dekabr oylarida Oʻzbekistonning tashqi savdo aylanmasi 81,2 mlrd AQSh dollariga yetdi. Bu haqda Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlarida keltirib oʻtilgan.
Bu koʻrsatkich 2024 yilga nisbatan 14 mlrd dollarga yoki 20,7 foizga koʻpdir. Savdo aylanmasida eksport hajmi 33 812,3 mln AQSh dollariga (2024 yilga nisbatan 24,0 % ga oʻsdi) va import hajmi 47 354,5 mln AQSh dollariga (18,5 % oʻsish) yetdi. Hisobot davrida tashqi savdo balansi 13 542,2 mln AQSh dollari miqdorida manfiy saldo bilan shakllandi.
Tashqi savdodagi eng yirik hamkorlar
Oʻzbekiston oʻtgan yilda jahonning 210 ta mamlakati bilan savdo aloqalarini amalga oshirdi. Tashqi savdo aylanmasining eng katta qismi, yaʼni 21,2 foizi Xitoy hissasiga toʻgʻri keldi.
Eng yirik 5 ta savdo hamkori (TSA hajmi):
- Xitoy – 17,2 mlrd dollar (eksport va importdagi umumiy yetakchi).
- Rossiya – 13,0 mlrd dollar.
- Qozogʻiston – 5,0 mlrd dollar.
- Turkiya – 3,0 mlrd dollar.
- Koreya Respublikasi – 1,7 mlrd dollar.
Shuningdek, Afgʻoniston ($1,7 mlrd), Germaniya ($1,4 mlrd) va Fransiya ($1,4 mlrd) bilan savdo aloqalari ham sezilarli darajada faollashgan.
Eksport hajmi
Eksportning asosiy qismini nomonetar oltin tashkil etdi. Uning hajmi 9,9 mlrd dollarga yetib, 2024 yilga nisbatan 32,3% ga oʻsgan. Bu umumiy eksportning 29,3 foizini tashkil qiladi.
Xizmatlar eksporti 9,8 mlrd dollar (28,9% ulush) boʻlib, oʻtgan yilga nisbatan qariyb 29% ga oshdi. Buning teng yarmi, yaʼni 50 foizi turizm (safarlar) hissasiga toʻgʻri keladi.
Undan 4,2 mlrd dollarlik mahsulot eksport qilingan boʻlib, bu umumiy hajmning 11,8 foizini tashkil etdi. Yil davomida 2,1 mlrd dollarlik (oʻsish 36,9%) meva va sabzavotlar xorijga sotildi. Jami 2,16 mln tonna mahsulot eksport qilingan.
Oʻzbekiston mahsulotlari va xizmatlari asosan Rossiya (12,8%), Xitoy (7,3%), va Qozogʻiston (4,6%) bozorlariga yoʻnaltirilgan.
Import hajmi
Importning eng katta qismi – 33,8 foizi yoki 16 mlrd dollari aynan shu toifaga toʻgʻri keladi. Bu mamlakatda ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish jarayoni faol ekanligini anglatadi. Shuningdek, sanoat tovarlari import hajmi 7,3 mlrd dollar (15,3% ulush).
Oziq-ovqat mahsulotlari importi 3,7 mlrd dollarni tashkil etib, oʻtgan yilga nisbatan 23,5% ga oshgan. Mineral yoqilgʻi importi 4,0 mlrd dollarga yetgan. Xususan, gaz importi (tabiiy yoki sunʼiy) 1,66 mlrd dollarni tashkil qilgan.
Mamlakatga kirib kelayotgan tovarlarning 31,2 foizi Xitoydan, 18,3 foizi Rossiyadan keltirilgan. Xitoydan import hajmi 14,8 mlrd dollarni tashkil etdi.
